Krótki przewodnik po tradycyjnych ubiorach w ZEA

Praktyczny przewodnik po lokalnych ubiorach.

Jeśli to twoja pierwsza wizyta w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, prawdopodobnie zastanawiasz się, jakie ubrania będą odpowiednie, a jakie nie, podczas pakowania walizki. Przyjazd na lotnisko nie rozwieje twoich wątpliwości, ponieważ zobaczysz najróżniejsze egzotyczne stroje z każdego zakątka świata. Niektóre mogą wyglądać znajomo, ale większość prawdopodobnie nie! Stojąc przed kontrolą paszportową, będziesz miał do czynienia z licznym personelem ochrony ubranym w tradycyjne, białe i czarne szaty.

Początkowo może to być dość onieśmielające, ale szybko przekonasz się, że ZEA to prężnie rozwijające się międzynarodowe miasta, a to co widzisz to tylko tradycyjne stroje lokalnych mieszkańców oraz innych różnorodnych międzynarodowych populacji. ZEA to prawdziwe kulturowe zoo, w najlepszym możliwym tego słowa znaczeniu.​

Więc, po kolei, krótki przewodnik po ubiorach, jakie są nazwy i jak wyglądają tradycyjne stroje w Zjednoczonych Emiratach Arabskich:

Mężczyzna

---

Kandura / Dishdasha

Długa, luźna męska szata noszona w ZEA, zwykle biała. Jest lekka, przewiewna i dobrze dostosowana do gorącego klimatu. W Emiratach kandura ma zwykle prosty, elegancki krój i jest podstawą tradycyjnego męskiego ubioru. Jest lekka, wykonana  z bawełny lub wełny, zaprojektowana, aby chronić przed gorącem.

Kandura zwłaszcza w zimie występuje w różnych kolorach, brązy, granaty, bordowy.....

Tarboosh

Sznureczek przy kandurze – to charakterystyczny pleciony chwostek przy szyi na emirackiej kandurze. To ozdobny element, ale ma też tradycyjną funkcję: bywa perfumowany, zanurzany w oudzie, piżmie albo innych arabskich perfumach, żeby noszący pachniał przez dłuższy czas. Źródła opisują go właśnie jako pachnący chwost/„diffuser” związany z emiracką tradycją.

Ghutra

Tradycyjna chusta noszona na głowie przez mężczyzn w krajach Zatoki. W ZEA najczęściej jest biała i zakłada się ją na gahfiyę, a na wierzchu mocuje agalem, czyli czarnym sznurem/obręczą. Jej zadanie jest praktyczne i kulturowe: chroni głowę przed słońcem, pyłem i wiatrem, a jednocześnie jest ważnym elementem tradycyjnego stroju emirackiego.

Agal i gahfiya

Agal – czarny, podwójny sznur noszony na głowie, zakładany na ghutrę. Jego głównym zadaniem jest przytrzymywanie ghutry na miejscu, aby się nie zsuwała ani nie przesuwała. Jest ważnym elementem tradycyjnego męskiego stroju w krajach Zatoki.

Gahfiya – mała, dopasowana czapeczka noszona pod ghutrą. Pomaga utrzymać ghutrę i agal stabilnie na głowie, poprawia wygodę noszenia i zapobiega ślizganiu się materiału. Często jest biała i delikatnie zdobiona lub ażurowa.

Razem te dwa elementy pomagają prawidłowo ułożyć i nosić ghutrę.

Tradycyjne sandały

Proste, eleganckie, najczęściej skórzane sandały noszone do kandury. Zwykle są w kolorze brązowym, beżowym, czarnym albo jasnobrązowym. Mają płaską podeszwę albo bardzo niski obcas i są przystosowane do gorącego klimatu — są przewiewne, wygodne i łatwe do szybkiego założenia.

Kobieta

---

Abaya

Długa, luźna szata wierzchnia, najczęściej czarna, ale kobiety czzęsto noszą je w różnych kolorach. Jest zazwyczaj bogato wyszywana. Nosi się ją na ubranie właściwe. To najbardziej rozpoznawalny element współczesnego stroju kobiecego w Emiratach. Zakrywa całe ciało, z wyjątkiem twarzy, rąk i stóp. Źródła dotyczące ubioru emirackiego wskazują, że współczesna abaya z czasem zastąpiła starsze formy okrycia głowy i wierzchniego ubioru w codziennym użyciu.

Hijab / Shaila

Długa chusta na głowę. Zakrywa włosy i szyję i jest zestawiana z abają. Kobiety noszą je w różnych kolorach, najczęściej pasujących do koloru abaji. W tradycyjnych opisach stroju ślubnego i kobiecego w ZEA sheila pojawia się jako osobny element stroju obok burqa’i i abai.

Niqab

Materiałowa zasłona twarzy, która zakrywa twarz i zostawia odsłonięte oczy. Nosi się go razem z chustą i abają. Jest związany przede wszystkim ze skromnością religijną i prywatnością, a nie konkretnie z dawnym emirackim strojem ludowym. W praktyce można go zobaczyć w ZEA, ale nie jest tym samym co tradycyjna emiracka maska. To raczej szerszy element ubioru spotykany w różnych częściach świata arabskiego i muzułmańskiego.

Burqa’a / Batoola

To ta charakterystyczna maska. Zwykle ma kolor złotawy, granatowy, purpurowy albo ciemny metaliczny połysk. Dawniej była większa i zakrywała większą część twarzy; dziś częściej występuje przy okazjach tradycyjnych, u starszych kobiet albo podczas wydarzeń kulturowych. Historycznie była związana ze skromnością i w Emiratach tradycyjnie nosiły ją kobiety zamężne.

Henna, biżuteria, perfumy, oud, makhmaria

Przy stroju kobiecym bardzo ważne są też dodatki i przygotowanie: henna zdobiąca ręce i stopy, kadzidła, oud, perfumy do włosów i ubrań.

Tradycyjna emiracka biżuteria kobieca – okazała, najczęściej złota biżuteria noszona szczególnie przy ważnych okazjach. Obejmuje zwykle masywne naszyjniki, kolczyki, bransolety, pierścionki, ozdoby na głowę i czasem ozdoby na nos lub czoło. Pełniła nie tylko funkcję dekoracyjną, ale także podkreślała status, zamożność i rangę uroczystości.

W czasie świąt i ceremonii w Emiratach to są stałe elementy kobiecego wyglądu.

Ważne jest, aby nie mylić religii z kulturą. Oficjalne wytyczne islamu wymagają od kobiet skromności, jednak sposób, w jaki jest ona osiągana, zależy od kulturowych zwyczajów i preferencji osób zaangażowanych. W dzisiejszych ZEA  niqab jest nadal widoczny, ale jest mniej powszechny. Wśród młodszych pokoleń lokalnych mężczyzn i kobiet rośnie także trend noszenia nie-tradycyjnych, zachodnich stylów ubiorów w niektórych sytuacjach.

Poznaj kulturę Emiratów z polskim przewodnikiem

Tradycyjne stroje to tylko ułamek emirackiej kultury. Podczas naszych wycieczek pokazujemy Wam autentyczne życie Emiratów.

Sprawdźcie naszą wycieczkę Esencja Abu Dhabi — dzień pełen kultury, w małej grupie do 11 osób, z polskim przewodnikiem. Albo RAK w Pigułce — gdzie tradycja Emiratów jest jeszcze bardziej autentyczna niż w Dubaju.

Macie pytania o emiracką kulturę i obyczaje? Napiszcie do nas: info@adventurouscamel.com lub WhatsApp +48 698 921 390.

---

Najczęściej zadawane pytania o tradycyjne stroje

Jak nazywa się męska biała sukienka w ZEA?

Tradycyjna męska szata w Zjednoczonych Emiratach Arabskich nazywa się kandura (czasem też dishdasha). To długa, luźna szata, najczęściej biała, wykonana z bawełny lub wełny. Zimą można zobaczyć ją także w innych kolorach — brązach, granatach, bordowych odcieniach. Jest lekka, przewiewna i dostosowana do gorącego klimatu pustynnego.

A co mężczyźni noszą po kandurą?

Pod kandurą mężczyźni często noszą wazar lub izar — lekką, białą tkaninę owiniętą wokół pasa. To prostokątny lub zszyty kawałek, zwykle biały, który owija się wokół pasa. U góry maja faneela - czyli krótki biały podkoszulek. To tradycyjne i bardzo praktyczna części stroju w krajach Zatoki: zapewnia komfort w gorącym klimacie, skromność i sprawia, że kandura lepiej się układa.

Po co mężczyźni noszą chustę na głowie?

Mężczyźni w ZEA noszą chustę na głowie, ponieważ jest to jednocześnie praktyczny element stroju i ważny symbol kultury.

Chusta nazywa się ghutra. W Emiratach zwykle jest biała, lekka i przewiewna. Na głowie utrzymuje ją czarny sznur nazywany agal. Dawniej taki strój był bardzo praktyczny w życiu pustynnym, a dziś nadal jest częścią codziennego i oficjalnego ubioru emirackich mężczyzn.

Przede wszystkim ghutra chroni przed słońcem, upałem, kurzem i piaskiem. W pustynnym klimacie można nią osłonić głowę, kark, a przy silnym wietrze także część twarzy. Dzięki temu działa jak naturalna ochrona przed warunkami pogodowymi, ale pozostaje lekka i przewiewna.

Ma też znaczenie kulturowe. Razem z kandurą tworzy tradycyjny męski strój, który pokazuje przywiązanie do lokalnej tożsamości i historii regionu. W sytuacjach oficjalnych, rodzinnych i biznesowych ghutra dodaje elegancji i sprawia, że strój wygląda kompletnie.

Sposób ułożenia chusty może również wyrażać styl osoby, wiek, okazję albo stopień formalności. Jedni noszą ją bardzo schludnie z agalem, inni układają ją luźniej, szczególnie w mniej oficjalnych sytuacjach.

Jak nazywa się czarna damska szata w Emiratach?

To abaja — długa, luźna szata wierzchnia, najczęściej czarna, choć kobiety noszą je także w innych kolorach. Często bogato wyszywana. Nosi się ją na zwykłe ubranie i zakrywa całe ciało z wyjątkiem twarzy, rąk i stóp. To najbardziej rozpoznawalny element współczesnego stroju kobiecego w Emiratach.

Jaka jest różnica między hijabem, niqabem a burqą?

To trzy różne elementy: hijab (zwany też shaila w ZEA) to długa chusta zakrywająca włosy i szyję. Niqab to materiałowa zasłona zakrywająca twarz i pozostawiająca odsłonięte oczy. Burqa'a (batoola) to charakterystyczna emiracka maska metaliczna w kolorze złotym, granatowym lub purpurowym — dziś noszona głównie przy okazjach tradycyjnych i przez starsze kobiety.

Czy turystki muszą nosić abaję w ZEA?

Nie. Turystki nie muszą nosić abaji ani zakrywać włosów w codziennych miejscach. Wymagana jest tylko skromność — zakryte ramiona i kolana w miastach, centrach handlowych i miejscach publicznych (w miejscach turystycznych tego się nie przestrzega). Wyjątek to meczet — przed wejściem do meczetu (np. Wielkiego Meczetu Szejka Zajeda) kobiety muszą zakryć włosy, ramiona i nogi. Abaję i chustę można wypożyczyć na miejscu.

Do czego służy sznurek przy kandurze?

Tarboosh - To charakterystyczny pleciony chwostek przy szyi emirackiej kandury. Pełni nie tylko rolę ozdobną — bywa perfumowany, zanurzany w oudzie, piżmie lub innych arabskich perfumach, żeby noszący pachniał przez dłuższy czas. To rodzaj tradycyjnego "dyfuzora zapachu" związanego z emiracką tradycją.

Czy mężczyźni w ZEA noszą tradycyjne stroje na co dzień?

Tak, miejscowi Emiratczycy (Emiratis) zazwyczaj noszą kandurę i ghutrę na co dzień, zwłaszcza w pracy i w miejscach publicznych. Stanowią jednak tylko około 10% mieszkańców ZEA — reszta to ekspaci z całego świata, ubrani w stroje swoich kultur lub w stylu zachodnim. Dlatego na ulicach Dubaju zobaczycie kulturowy miks ubiorów.

Czy abaja zawsze musi być czarna?

Nie. Choć czarna abaja jest najbardziej znana i popularna, współczesne emirackie kobiety często wybierają abaję w kolorach beżowych, granatowych, pastelowych, a nawet z kolorowymi haftami. Coraz popularniejsze stają się dizajnerskie abaje z elementami mody zachodniej. Czarna pozostaje wyborem najbardziej formalnym.

Co to jest oud i dlaczego jest tak ważny w stroju emirackim?

Oud to drogocenny olejek aromatyczny pozyskiwany z drewna agarowego — uważany za jeden z najcenniejszych zapachów świata, kosztowniejszy niż złoto wagowo. W kulturze emirackiej oud jest nieodłączną częścią codziennej obrzędowości — perfumuje się nim ubrania, włosy, dom. Kandura czy abaja często pachnie oudem, co jest częścią eleganckiego, dobrze ubranego wyglądu.

Jakie buty noszą Emiratczycy do tradycyjnego stroju?

Do kandury mężczyźni noszą tradycyjne sandały — proste, eleganckie, najczęściej skórzane, w kolorze brązowym, beżowym, czarnym lub jasnobrązowym. Mają płaską podeszwę albo bardzo niski obcas, są przewiewne i dostosowane do gorącego klimatu. Łatwo się je zdejmuje, co jest praktyczne, bo w wielu miejscach (meczety, niektóre domy) zdejmuje się buty przed wejściem.